ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਕ ਖੋਜ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਮਿੰਟ ਲਈ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ 40 ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ‘ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਸਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਸੁੰਗੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।280 ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਟੱਡੀਇਸ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ 280 ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੁੱਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜਦਕਿ, ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਤੀ ਗਿਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦਕਿ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ‘ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ?ਗੁੱਸਾ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਰਟੀਸੋਲ’ (Cortisol) ਅਤੇ ‘ਐਡਰੇਨਾਲੀਨ’ (Adrenaline) ਵਰਗੇ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਹਾਰਮੋਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਸੁੰਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਖ਼ਤਰਾ ਉਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬਲਾਕੇਜ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੀਏ?ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਓ: ਜਦੋਂ ਗੁੱਸਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਓ ਅਤੇ 10 ਤੱਕ ਗਿਣਤੀ ਗਿਣੋ।ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹੋ: ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਫਿਜ਼ੀਕਲੀ ਐਕਟਿਵ ਰੱਖੋ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸੈਰ ਕਰੋ, ਯੋਗਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ।ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਕਸਰਤ: ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ (ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣਾ) ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਕਸਰਤ (Deep Breathing) ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਗੁੱਸੇ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਪਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਮਾਹਿਰ (Expert) ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
